Naasten van iemand met een verslaving

Verslaving raakt niet alleen degene die verslaafd is

Partners, ouders, kinderen, broers, zussen en andere naasten kunnen jarenlang leven tussen hoop, angst, boosheid, machteloosheid en verdriet.

Misschien probeer je iemand voortdurend te helpen. Misschien heb je jezelf volledig weggecijferd. Misschien heb je grenzen gesteld en voel je je daar vervolgens schuldig over.

Of misschien rouw je om iemand die nog leeft, maar door de verslaving niet meer dezelfde persoon lijkt te zijn. Ook dat is rouw.

Rouwen om iemand die er nog is

Voor ouders kan dit een bijzonder ingewikkelde vorm van verlies zijn. Je kind is er. Je houdt van hem of haar. Maar misschien herken je het gedrag niet meer en mis je wie iemand vroeger was.

Tegelijk hoop je voortdurend op herstel. Daardoor is er geen duidelijk eindpunt. Je kunt de ene week rouwen en de volgende week weer volledig hoopvol zijn.

Een behandeling gaat goed en je durft weer te hopen. Er komt een terugval en alles zakt opnieuw weg. Dat maakt deze vorm van rouw bijzonder zwaar.

Willen redden is begrijpelijk

Ouders, partners en kinderen willen helpen. Dat is begrijpelijk. Maar steeds alle gevolgen oplossen kan uiteindelijk zowel jou als de ander uitputten.

Begeleiding kan helpen om opnieuw onderscheid te maken tussen liefhebben, helpen, grenzen stellen en verantwoordelijkheid overnemen. Je kunt betrokken blijven zonder jezelf daarbij kwijt te raken.

Liefhebben en begrenzen tegelijk

Je kunt zeggen: “Ik houd van jou” én “dit gedrag accepteer ik niet”. Die twee hoeven elkaar niet uit te sluiten.

Grenzen stellen betekent niet automatisch iemand opgeven. Soms is het juist nodig om jezelf niet volledig kwijt te raken.

“Had ik iets anders kunnen doen?”

Bij naasten ontstaat vaak schuldgevoel. Het kan zinvol zijn om verantwoordelijkheid eerlijk te onderzoeken. Maar verantwoordelijkheid is niet hetzelfde als volledige controle. Een ander mens heeft ook een eigen geschiedenis, kwetsbaarheid en eigen keuzes.

Waar we samen naar kunnen kijken

• rouw om wie iemand was en om de relatie zoals die was;
• omgaan met hoop, terugval en onzekerheid;
• schuldgevoel, schaamte en boosheid;
• grenzen stellen zonder de ander los te laten;
• zorgen voor jezelf en je eigen draagkracht;
• de gevolgen voor het gezin, broers en zussen;
• rouw na een overlijden door verslaving.

Je hoeft niet te wachten tot alles escaleert. Ook als naaste ben je welkom voor een kennismakingsgesprek.

Bij acute problematiek of een directe crisis is gespecialiseerde medische of psychiatrische zorg noodzakelijk. Psychosociale begeleiding kan daarbij aanvullend zijn, maar vervangt deze zorg niet.